U mạch chủ bào trung thất. That was how the diagnosis result sheet wrote. I don’t know what that word mean, I don’t even know how to pronounce it. I just know that the patient’s name was my mom’s.

It was quite a long time since I last wrote a blog post. But mom has carry that tumor inside her mediastinal for even longer than that

No one know for sure when did it start, but a few years back, after decades of battling diabetes, her respiratory and cardiovascular system started deteriorating too fast. A bunch of trips to the local hospital and back yielded no meaningful result. Then in 2023, the local hospital finally found something in her chest X-ray and suggested a following checkup at the Heart Institute¹. Following checkup at Heart Institute suggested that the problem was lung related so we were referred to Phạm Ngọc Thạch Hospital², the most notorious tertiary hospital in the city for lung disease in southern Việt Nam. It was never a good sign when you got referred to such hospital, and this was not my fist beef with this hospital either.

That hospital was not particularly crowded, given its status, but everything at its clinic was slow. A whole day of waiting just for chest X-Ray and ultrasound, another day for CT Scan and it revealed a small lung tumor, and they immediately suggested surgery. Mom was terrified. She did not admit it at first and try her best to put on a straight face but the word ‘tumor’ carry an immense weight. She tried her best to fight the doctor, asking for other course of treatment and other delay tactic. Finally, agreeing on an CT scan-guided endoscopy biopsy. When the result found no sign of invasive malignancy, yet, she dismissed all notion of an surgery. Declaring that she would rather live with an benign big tumor than risk dying on the surgery table.

All effort to persuade her went fruitless. She was rightfully to be scared, it’s common knowledge that lung cancer was among the deadliest ³ and in her mind our family can not afford a battle with such disease anyway. But she was too proud to admit fear. She was the eldest child, the corner stone of the family, and for all her life, she was the care giver, not receiver. She put on a strong face fearing that things would fall apart the moment she show weakness. She will herself to be strong, tumor or not. And thus she went beyond reason, resorting to faith, concealing her symptoms and invoking her rights to her own body any time she was about to lose an argument. All my critical thinking and debating skills fall flat. I disproved crap load of conspiracy theory about modern medicine, dismissed bullshit “traditional cancer remedy”. But I couldn’t do anything when she simply refused to go for treatment.

Fast forward another year and she agree to go for another checkup, this time University Medical Center HCMC⁴. I thought it was on the pretext that I have a cousin studying nursery and midwifery at this university that she choose this hospital. But it turned out that she went alone, only inform everyone when she was about to step out of the house. She was desperately looking for a second opinion, and try to avoid Phạm Ngọc Thạch hospital at all cost. But the results came quick, but grim. A contrast-enhanced CT scan shown the tumor had grown (almost twice the size I reckon). It was now beyond the capability of UMC surgeon, but they suggest immediate hospitalization nonetheless.

Mom would hear none of that though. She simply refused treatment and left the hospital. Claiming that she was fine, and should remain an outpatient, if no course of outpatient treatments was available then it was fated. She refused to even talk her conditions with family or anyone else. Just full blown denial, no question asked.

Last year was hell. Mom tried everything to hide her deteriorating health from family. She always tried looking for all other reasons on earth to blame for her condition, as long as that condition stay away from the word ‘tumor’. She shut down conversation and even reacted angrily when pressed about the real elephant in the chest. All the while, that tumor grew.

This year, things got so bad that even mom could not keep denying. She could run out of breath just by keeping a wrong posture. Her strong face could not be hold up anymore now that she ran the risk of fainting from asphyxiation. So mom decided to get another checkup, but this time back at Heart Institute because she would refuse to blame the lung or anything close to it. Just like last time, she went alone, only inform family when she was about to step out.

But then hell erupted.

It was only now that mom confesses she fainted while getting an ECG. She woke up in the emergency room with oxygen tube and the Heart Institute strongly refused to release her without family member present. So she had to call me, finally out of denials we went back to Phạm Ngọc Thạnh hospital. She was hospitalized quickly after a Blood Oxygen level measurement, now bound to bed by oxygen tube, unable to venture just outside the emergency room without panting for air. Mom finally got out of the denial phase and contemplated on what to do next. Though it still took another heated argument, she finally agree to treatment but reality hit us pretty hard.

Things at Phạm Ngọc Thach was as slow as ever. We spent 3 days in emergency room because other department was ‘crowded’. During that time mom got a chest X-Ray and an ultra sound, none of which reveal anything new. Then we got a bed in the department of palliative care????

After another 2 days just to get a CECT, the department head herself come to mom’s room to convince her she was too weak to undergone treatment now, and we should come home to rest to prevent cross-contamination. Now that we are ready to take any risks necessary, we receive no explanation of mom’s condition, no plan on going forward, just a simple surrender.

The week that follow was dreaded. I rushed to by oxygen concentrator and learn how to care for mom but she simply won’t get better. She no longer be able to hide her suffering, despite the whole family trying to put up the most optimistic notes. Despite telling the guest and relatives that mom was gathering strength we really don’t have any clue what to do next.

Then my cousin’s boyfriend introduced to Doctor Đặng Đình Minh Thanh. He believed the tumor was of Mediastinal, not lung, and thus the survival chance was higher. And that was the only hope. But getting there was not easy. Mom still too weak to do MRI scan to confirm the diagnose. The only course of action was to just go in the operation room and hope for the best, and that course of action wouldn’t sit well in a consultation of big public hospital. So the doctor suggested we go to a private hospital⁵ that he has good relationship with, where he can find an operation room with surgical team. Such a suggestion sure would raise some eyebrows but in the end I choose to believe. I believed in the surgeon I’ve only met once but moreover, I believed in the introduction that was motivated by love.

And that belief seemed to checked out.

The pre-op assessment took two days, mom was hospitalized waiting for the operation. The wait itself was just shy of a week but that was heavy enough. Then come the operation day.

I didn’t expect the operation to finish in less than 2 hours. Still getting my morning coffee to prepare for the wait when Dr. Thanh call me and show me those pictures. Such massive tumor. I still didn’t dare to raise hope when he said mom would recover within a week.

Then 2 more days in ICU and another week of recovering in hospital, we booked our taxi home.

The successful operation brought mom back the ability to breath freely. Everything was so surreal. Now Let’s hope that I would overcome my laziness for another blog post when the Immunohistochemistry result arrived.

1. https://vientimtphcm.vn ↩︎
2. http://bvpnt.org.vn/ ↩︎
3. https://seer.cancer.gov/statfacts/html/common.html ↩︎
4. https://www.bvdaihoc.com.vn/ ↩︎
5. https://benhviennamsaigon.com/ ↩︎

Nhiều năm trước mình có viết một bài về chủ đề chọn laptop cho tân sinh viên, và liên tục nhiều năm sau đó là bài viết được truy cập nhiều nhất của mình. Nhưng dĩ nhiên với dòng chảy của lĩnh vực công nghệ thì những gì trình bày trong bài viết trước đây bây giờ không còn gì có thể tham khảo được cả. Thế thôi đành phải ngồi viết bài mới với những thông tin mới hơn vậy.

Cũng như thời điểm 4 năm trước đây, khi mình cảm thấy cần chia sẻ về việc chọn lựa laptop thì ở thời điểm này, thị trường laptop đang đứng trước ngã 03 đường rất chuyển sang ARM-64 hay ở lại với x86-64. Tất tay vào công nghệ AI hay vẫn tiếp tục duy trì các thiết kế truyền thống. Vì thế trước khi bạn bay vào tìm hiểu việc mua mẫu laptop nào thì bạn cần biết rằng ở những thời điểm lựa chọn như thế này, nếu túi tiền mình không dư dả thì chiến thuật tốt nhất là… khoan hãy mua!!.

Hầu hết tân sinh viên sẽ nhập học với chiếc laptop cũ mà gia đình để lại, sử dụng tạm chiếc laptop đó trong vài học kỳ (khoảng 1 năm – 1 năm rưỡi) vẫn hoàn toàn ổn, không có gì phải lăn tăn cả. Ngoài ra bạn có thể học tốt suốt quãng đường đại học với 1 chiếc tablet + bàn phím + Server ảo trên cloud mà thậm chí không cần tới laptop. Thế nên hãy cân nhắc khi bạn chọn mua laptop mới trong giai đoạn này vì các máy tính sản xuất trong giai đoạn chuyển giao giữa các công nghệ luôn có nguy cơ lỗi thời rất cao. Chỉ mua khi bạn đã thật sự hiểu rõ nhu cầu của mình và đặc tính kỹ thuật của các dòng laptop. Nếu chưa hiểu thì hãy học đi rồi từ từ mua.

Những điều cần ở laptop

Ngày nay rất có thể cái điện thoại bạn đang đút trong túi lại là một chiếc máy tính đa năng mạnh mẽ hơn chính cái laptop đang nằm trong balo của bạn. Công nghệ di động đã phát triển rất lớn trong những năm gần đây trong khi công nghệ laptop thì yên tĩnh một thời gian dài và bây giờ mới đang ở giai đoạn rục rịch. Vì vậy khi chọn mua laptop bạn cần biết laptop sẽ cung cấp cho mình những gì.

Tự do chọn phần mềm và hệ điều hành

Bạn có thể tự chọn hệ điều hành cho laptop của mình, nếu không ưng hệ điều hành có sẵn thì có thể cài cái khác. Đây là điều quan trọng khi đi học Công nghệ Thông tin vì sớm muộn bạn cũng cần phải biết sử dụng vài hệ điều hành phổ biến trên thị trường.

Bạn không thể đổi hệ điều hành của điện thoại/tablet (nếu có đổi được thì kiếm custom rom tương thích với phần cứng của máy cũng khờ cả người). Và các hãng sản xuất điện thoại, tablet họ cũng không bao giờ muốn bạn dễ dàng thay đổi OS+phần mềm của máy vì doanh thu của họ đến từ App Store có khi còn nhiều hơn cả doanh thu bán máy. Họ sẽ luôn tìm cách hạn chế bạn, chỉ có laptop mới cho phép bạn tự do trải nghiệm và học tập với các phần mềm và hệ điều hành khác nhau.

Khi mua máy nên chọn loại nào không có hệ điều hành luôn cho rẻ thì càng tốt, mua về mình tự cài. Chí ít cũng phải biết sử dụng Windows + Linux. Giàu thi có thể dùng MacOS + Linux, gần như ai học công nghệ thông tin xong cũng sẽ phải biết dùng 02 hệ điều hành trở lên cả. Và tốt nhất là nên biết tự cài! Học công nghệ thông tin không phải là học “cài win sửa máy”, nhưng riêng máy của cá nhân mình mà không sửa được thì dễ bị kỳ thị lắm.

Tốc độ xử lý.

Ngày nay có rất nhiều mẫu điện thoại có tốc độ xử lý nhanh hơn cả laptop, nhưng nếu cùng giá tiền thì laptop chắc chắn cho điện thoại và tablet hít khói về tốc độ xử lý. Và dĩ nhiên chiếc laptop chơi game hay chiếc mobile workstation với mức giá gần trăm triệu chắc chắn sẽ có tốc độ xử lý ăn đứt bất cứ thiết bị điện thoại/tablet nào.

Tuy nhiên sẽ không nhiều người mua laptop vì nó có tốc độ xử lý nhanh mà đơn giản là vì họ không có tiền mua điện thoại/tablet xử lý nhanh. Nếu bạn cần tốc độ xử lý trong một khoảng ngân sách hợp lý thì một chiếc tablet mười mấy triệu chắc chắn là lựa chọn tối ưu hơn chiếc iPad Pro M4. Mấu chốt của việc chọn lựa laptop là tối ưu chi phí với tốc độ xử lý, không phải lúc nào chiếc laptop quá mạnh cũng là tốt.

Laptop là công cụ làm việc di động

Dĩ nhiên bạn có thể dùng laptop để xem film, nghe nhạc, chơi game, v.v… nhưng nếu bạn cần các phương tiện giải trí đặc thù thì mua các thiết bị riêng cho chúng sẽ tốt hơn. Ví dụ màn hình tablet luôn đẹp hơn màn hình laptop khi xem film vì màn hình laptop luôn phải mỏng và nhẹ để tránh làm hỏng bản lề khi gập mở quá nhiều. PC chơi game chuyên dụng luôn có cấu hình cao hơn và cho hình ảnh mượt hơn, đẹp hơn khi chơi game. Và ngay cả khi công việc của cần xử lý, thì người ta sẽ đầu tư workstation chuyên dụng hoặc tải bớt khối lượng tính toán lên cloud chứ laptop giá cao cỡ nào cũng không thể gánh nổi (nếu gánh nổi thì nó sẽ to như cái workstation và không thể mang đi được, không còn là laptop nữa).

Ưu điểm của laptop là nó có gần như đầy đủ màn hình, pin, bàn phím, touchpad để bạn có thể ngồi xuống làm việc và khi cần thì bạn mang nó đi cũng rất dễ dàng. Sự kết hợp đầy đủ cả 2 yếu tố “làm việc” và “di động” mới là điểm khác biệt chính của laptop. Bạn không thể hy vọng một chiếc laptop có thể thay thế toàn bộ tất cả các thiết bị điện toán khác, ngược lại khi học sâu và nhiều về công nghệ thông tin thì số thiết bị bạn quản lý và sử dụng sẽ nhiều lên chứ không phải laptop của bạn sẽ đắt tiền hơn.

Giải thích những thứ cần có khi chọn laptop.

Một laptop tạm thời đủ dùng ở thời điểm hiện tại cho sinh viên ngành công nghệ thông tin hiện nay nên có:

• CPU: AMD Ryzen 5 hoặc mới hơn, Intel Gen 12 hoặc mới hơn (đừng chọn 11 trừ khi bạn quá thiếu tiền), Apple M1,2,3,4 hoặc Snapdragon X (nếu bạn tự tin về kiến thức tin học cơ bản của mình)
• RAM: 12GiB trở lên hoặc có thể nâng cấp để từ 12GiB trở lên
• SSD: 512GiB trở lên hoặc có thể nâng cấp lên 512GiB
• Pin: 50Wh trở lên (hoặc dễ thay và pin rẻ)
• Trọng lượng: 1.5kg
• NPU, GPU: có thì tốt, khỏi cũng chả sao.

Giải thích chi tiết sẽ như sau

CPU – NPU – GPU

Chữ PU là viết tắt của “processing units” đây là thành phần làm nên khả năng xử lý tính toán của bất kỳ thiết bị điện toán nào. Cái đau khổ của năm nay là hiện thị trường có rất nhiều dòng CPU, NPU, GPU mà bạn có thể lựa chọn và rất dễ bị “lú” với các lựa chọn này.

Về cơ bản thì CPU là thứ quan trọng nhất của máy vì không có nó thì máy không khởi động được, 2 cái kia có thì tốt không cũng không sao. Hiện có 4 hãng CPU mà các bạn có thể chọn là AMD, Intel, Qualcomm và Apple. Trong đó Apple chỉ làm CPU cho Macbook còn các hãng kia thì hợp tác với những công ty sản xuất laptop khác.

Ngày trước khi chỉ có CPU Intel để chọn (AMD và Qualcomm lúc đó quá yếu để có thể hợp tác với các hãng laptop) thì người ta thường quan tâm chi tiết các thông số CPU như: Số lượng core, Tốc độ clock, thì ngày nay các thông số này đã bớt đi nhiều ý nghĩa vì nó chỉ giúp các bạn so sánh những CPU cùng đời, cùng kiến trúc với nhau. Khi qua một dòng đời CPU mới, các thông số này không so sánh với nhau được vì thế khi chọn CPU các bạn cần quan sát những thông tin sau:

CPU đó đời bao nhiêu.

Mỗi dòng đời CPU các hãng thường sẽ cố gắng cải tiến thiết kế và quy trình sản xuất. Việc cải tiến thiết kế sẽ giúp CPU làm được nhiều việc cùng lúc hơn, như lúc một phần bên này đang tính toán thì phần khác đọc dữ liệu, phần khác nữa nhận tín hiệu từ người dùng v.v… Làm được nhiều việc cùng lúc thì tốc độ xử lý nhanh hơn. Và khi CPU lên đời thì có thể quy trình sản xuất sẽ hiện đại hơn kích thước các transitor nhỏ hơn, cho phép hãng đặt đoạn mạch điện tính toán lên cùng một kích thước CPU hơn so với trước, điện năng hoạt động của các transitor này cũng sẽ ít hơn máy chạy mát hơn, v.v..

Thông thường thì CPU đời mới sẽ tốt hơn, nhưng tốt hơn bao nhiêu thì phải xem cụ thể từng đời được cải tiến những gì. Để biết CPU của mình định mua đời bao nhiêu, cách tốt nhất là các bạn lấy số hiệu model và đem tra danh sách. Ví dụ đây là danh sách CPU Intel https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_Intel_processors#Latest

và đây là dánh sách CPU AMD: https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_AMD_Ryzen_processors

Các bạn cũng đừng tin bất cứ hướng dẫn nào về việc giải mã các chữ số trong số hiệu model của CPU. Các hãng sản xuất máy tính luôn muốn bạn nghĩ rằng số càng to là càng tốt nhưng ý nghĩa cụ thể của từng con số như thế nào, số to tốt hơn số nhỏ bao nhiêu thì cực kỳ rối rắm và gần như không thể hiểu được. Chỉ có cách tra thông số chi tiết và xem review so sánh cụ thể từng dòng CPU mà thôi.

TDP – CPU tỏa bao nhiêu nhiệt

Về mặt vật lý học mà nói thì CPU cũng chỉ như một chiếc ấm đun siêu tốc. CPU hoạt động càng nhanh thì tính toán càng nhiêu nhưng điện chạy qua CPU cũng sẽ nhiều tương ứng. Điện năng đó sẽ chuyển toàn bộ thành nhiệt vì CPU không sinh công cũng chẳng phát sáng và khí hậu Việt Nam không cần tới máy sưởi nên nhiệt năng này sẽ phải thoát hết ra bên ngoài. TDP là viết tắt của Thermal Design Power là công suất của nhiệt lượng tỏa ra mà CPU được khi nó hoạt động hết hiệu năng. Con số này nên càng ít càng tốt.

Thường các CPU hiện nay sẽ dao động trong khoảng từ 15-30W. Dĩ nhiên khi CPU không tính toán nhiều nó sẽ tiêu thụ ít điện năng lại, cũng như bạn có thể tiết kiệm điện hơn khi cho bếp điện nấu chậm hơn vậy. Nếu bạn chạy liên tục ở công suất 30W thì một laptop với viên pin 50Wh sẽ cạn queo trong chưa đầy 2 tiếng. Thế nên hầu hết thời gian laptop của bạn sẽ hoạt động quanh quẩn ở mức dưới 5W mà thôi.

Thậm chí một số CPU hiệu năng cao có TDP lên đến 150W thì lúc này sẽ thấy cảm giác dù có cắm sạc với củ sạc 120W to đùng đi nữa pin nó vẫn tuột vèo vèo.

Mức phù hợp với nhu cầu của sinh viên chỉ khoảng từ 15-25W mà thôi, không nên cao hơn vì nhiệt sinh ra nhiều thì tản nhiệt cũng phải nặng, tản nhiệt nặng thì laptop nặng, mất tính cơ động.

Benchmark của CPU

Benchmark một CPU là cho nó chạy lặp đi lặp một số tác vụ xử lý tính toán với khối lượng lớn và đo thời gian hoàn thành sau đó tính ra thành một số điểm cho người dùng dễ so sánh. Hiện nay nếu tìm kiếm trên mạng thì sẽ dễ gặp hai thông số benchmark phổ biến là Geekbench score và Cinebench. Geekbench thì có một cơ sở dữ liệu khá lớn kết quả so sánh của rất nhiều dòng CPU khác nhau, nhưng các tác vụ xử lý được geekbench sử dụng để so sách CPU thường là những tác vụ nhẹ, dễ xử lý. Thế nên geekbench thường không so sánh chính xác các CPU cao cấp vì nó chưa kịp đo thời gian hoàn thành tác vụ thì CPU đã chạy xong rồi, kế quả dễ sai lệch. Kết quả geekbench chỉ có nhiều ý nghĩa khi so sánh các dòng CPU phổ thông hoặc CPU của điện thoại, tablet.

Cinebench thì phổ biến trong giới làm content creator vì các tác vụ được dùng để so sánh là những tác vụ render đồ họa 3D hoặc xử lý video. Và một lần chạy của cinebench có thể kéo dài vài tiếng đồng hồ nên nó hay được sử dụng để đo hiệu năng của các dòng CPU cao cấp.

Khi theo dõi kết quả benchmark của CPU các bạn cần cân nhắc tùy dòng CPU mình dự kiến mua là dòng nào mà nghiên cứu kết quả benchmark phù hợp.

NPU và GPU là gì?

NPU và GPU là các bộ xử lý được thiết kế gần như để tối ưu cho việc thực hiện các phép nhân ma trận rất lớn. Khi học tới phần đại số tuyến tích các bạn sẽ biết việc nhân ma trận thì chủ yếu chỉ gồm 02 phép toán là Nhân và Cộng. NPU và GPU gồm rất nhiều core xử lý nhưng mỗi core này được thiết kế mạch điện rất đơn giản, chúng chỉ tập trung cho phép toán nhân và cộng mà thôi, một số core còn không thực hiện được phép chia. Vì các core này đơn giản nên một NPU hay GPU có thể bao gồm hàng trăm thậm chí hàng ngàn core xử lý.

CPU thì lại bao gồm các core xử lý đa năng, có thể thực hiện nhiều loại phép toán khác nhau, kể cả một số phép toán tổ hợp siêu việt, nên các core đắt tiền. Một con CPU 50 core có thể có giá vài trăm triệu nhưng một GPU mười triệu đã có cả nghìn core.

Chính vì thế nên dù CPU là đủ để máy hoạt động thì người ta vẫn sẽ gắn thêm GPU hoặc NPU. Gần như tất cả CPU của laptop đều được trang bị một GPU nhỏ tích hợp sẵn bên trong chip, có nhiệm vụ điều khiển màn hình của máy tín. Các dòng máy cao cấp sẽ trang bị thêm GPU và NPU riêng, để hoạt động hỗ trợ cho CPU khi cần các thao tác xử lý lớn. Trong đó GPU thiết kế tối ưu cho tốc độ xử lý còn NPU sẽ thiết kế để tối ưu về điện năng tiêu thụ.

Nếu các bạn có đủ ngân sách để mua máy ở phân khúc có NPU hay GPU rời thì sẽ cần quan tâm đến các thành phần này. Còn ở phân khúc máy trung cấp và đủ xài thì không cần quan tâm vì máy của bạn sẽ không có các thành phần này.

Chọn CPU nào?

Hiện nay với CPU Intel nên chú ý chọn dòng đời 12 trở lên vì khác biệt giữa đời 12 và 11 là rất lớn. Khác biệt giữa đời 12 và 13 thì không đáng kể lắm và đời 14 thì ra mắt chưa lâu và chủ yếu là các dòng máy cao cấp mới có hàng.

CPU AMD thông thường sẽ tốt hơn Intel ở thời điểm hiện tại. Nhược điểm chính của AMD là dễ hết hàng mà thôi. Nếu bạn cần mua gấp laptop ở giai đoạn này thì ưu tiên hàng đầu là chọn CPU AMD, đời càng mới càng tốt. Nếu không có mẫu laptop với CPU AMD bạn muốn hoặc giá quá cao thì chọn CPU Intel đời từ 12 trở lên.

Model cụ thể nào thì bạn phải tự tìm hiểu và lựa chọn, bài viết này không thể cho lời khuyên cụ thể cho tất cả các trường hợp được..

Nếu bạn có ngân sách để quan tâm các mẫu laptop có GPU rời bạn phải hiểu rõ GPU rời cần dùng cho việc nào và cấu hình của GPU rời bao nhiêu thì phù hợp. Nhiều nhà sản xuất gắn một số mẫu GPU rời cấu hình thấp vào máy vì linh kiện họ dư và họ muốn tăng giá bán còn việc bạn có dùng được hay không thì chúng ta phải liều người tiêu dùng thông thái. Các mẫu GPU rời cấu hình thấp như chip Geforce 2050 chỉ với 4GiB VRAM thì bật lên chỉ tổ tốn điện thêm mà thôi.

Chọn RAM cho laptop

RAM là bộ nhớ chính của máy tính, nó chứa mọi thứ liên quan đến các chương trình đang chạy, từ mã nguồn, dữ liệu cho đến kết quả xử lý (những chương trình chưa chạy hoặc đã tắt thì dữ liệu đó sẽ được chuyển xuống đĩa cứng)

Vì thế máy bạn cần bao nhiêu RAM phụ thuộc vào các chương trình nào bạn dự tính sẽ chạy trên máy đó, thói quen của bạn có chạy nhiều chương trình không và khi dùng xong một ứng dụng nào đó thì bạn có tắt bớt nso không hay vẫn để đó, v.v..

Yêu cầu lớn nhất khi lựa chọn RAM là phải “đủ dùng”, dư thì cũng tốt nhưng nó phí tiền. Nhưng nếu thiếu RAM thì chương trình của bạn không thể chạy được!! Mở chương trình lên mà thiếu RAM thì hoặc là gặp báo lỗi hoặc là hệ điều hành tắt ngang chương trình mà thôi.

Chọn RAM thế nào

Với các phần mềm hiện đại hiện nay thì một laptop cho sinh viên công nghệ thông tin tối thiểu phải có 12GiB RAM

Nhiều laptop hiện nay thường có một lượng RAM cố định hàn chết trên mainboard và một khe cắm cho phép các bạn gắn thêm RAM (như trong hình). Chúng ta có thể mua máy với khoảng 4-8GiB RAM cố định sau đó gắn thêm một thanh RAM rời vào cho rẻ.

Tuy nhiên các mẫu laptop cao cấp lại không có khe RAM gắn thêm vì thế khi chọn các mẫu laptop này tối thiểu phải chọn từ 16GiB RAM trở lên.

Đĩa cứng – SSD

Đĩa cứng là thiết bị lưu trữ chính của máy tính. Nó chứa tất cả phần mềm đã cài vào máy (dù có chạy hay không) và tất cả dữ liệu của người dùng. Điểm lợi khi chúng ta chọn mua laptop là hầu hết mẫu laptop hiện nay cho phép thay thế đĩa cứng. (dĩ nhiên là trừ khi bạn mua laptop cao cấp).

Xu hướng linh kiện điện tử và công nghệ luôn giảm giá và ngày càng hiện đại thì bất cứ món gì gắn vào sau này cũng thường tốt hơn linh kiện có sẵn lúc mua máy, thế nên bạn không nhất thiết đầu tư quá nhiều vào đĩa cứng khi mua laptop lần đầu. Đặc biệt là với laptop bạn có thể dễ dàng sử dụng đĩa cứng di động gắn ngoài. Bạn nên chọn laptop có cổng USB-Type C tốc độ cao (USB 3.2 hoặc 4.0 càng tốt), lúc đó bạn có thể gắn đĩa cứng di động tốc độ cao vào mà tốc độ không quá chênh lệch so với đĩa cứng gắn trong của laptop.

Thông thường đĩa cứng tầm 256GiB là tạm ổn cho vài năm đầu đại học. Nếu bạn chọn laptop cao cấp không thể nâng cấp đĩa cứng thì nên cân nhắc 512GiB để dùng lâu dài. Với sinh viên, đặc biệt là tân sinh viên thì dung lượng đĩa cứng trên máy tính mà hơn 1TiB thì thường là không cần thiết. Laptop không giống điện thoại, bạn sẽ không chụp hình hay quay film quá nhiều với laptop của mình.

Màn hình – Kích thước của laptop.

Màn hình laptop thường không có quá nhiều thông số để bạn quan tâm. Điểm quan trọng nhất của màn hình là nó cũng sẽ quyết định kích thước của laptop. Laptop quá nhỏ sẽ khó có đủ không gian để gắn các linh kiện khác, laptop quá to thì lại khó mang vác di chuyển.

Laptop cho sinh viên nên có kích thước trong khoảng từ 13″ đến 16″. Dưới 13″ là khá nhỏ, nếu chiếc laptop của bạn chỉ có kích thước 11″ thì có lẽ tablet còn dễ làm việc hơn. Nhưng 17″ thì lại là quá to ưu điểm của laptop phải là một thiết bị làm việc mọi lúc mọi nơi và không phải nơi nào cũng có mặt phẳng đủ rộng để đặt một laptop 17″. Cá nhân mình thì hơi thiên về 14″ là vừa phải để vừa làm việc vừa tiện mang vác.

Khối lượng của laptop nên ở mức dưới 1,5-2,0 kg. Nhẹ hơn thì thường đắt tiền hoặc cấu hình thấp, nặng quá thường khó mang vác vì ngoài laptop các bạn sẽ còn phản vác theo các phụ kiện cần thiết để đi học. Hơn nữa máy nặng thì nguy cơ rớt cũng cao hơn và thiệt hại khi rớt cũng sẽ lớn hơn một chiếc máy nhẹ.

Những thông số khác về màn hình như thường hiện nay là đủ dùng với số đông như độ phân giải full HD (1080p), 200 nits độ sáng, v.v… Ngoài ra việc gắn thêm màn hình rời vào cho laptop trong tình huống cần làm việc tập trung cao độ cũng khá dễ dàng như bổ sung đĩa cứng cho máy vậy.

Pin laptop

Pin là thành phần quan trọng nhất trong việc mang lại tính cơ động cho laptop, và cũng là thành phần bị tiêu hao nhiều nhất khi sử dụng. Các phần cứng khác của laptop có thể sử dụng tốt trong 3-5 năm nhưng pin thường sẽ giảm dung lượng đi thấy rõ sau 2 năm và từ 3 năm trở đi có khi chỉ còn chưa đầy phân nửa dung lượng ban đầu.

Với các cấu hình máy tính hiện nay các bạn nên chú ý chọn pin có dung lượng 50Wh trở lên. Với dung lượng này nếu chỉ dùng các tác vụ nhẹ bạn có thể dùng trong một ngày đi học sáng chiều kể cả khi không tìm được chỗ cắm sạc. Sau khoảng 2-3 năm sử dụng, dung lượng tiêu hao đi còn một nửa thì vẫn đủ để bạn dùng một buổi sáng, cắm sạc trong lúc nghỉ trưa và chiều là có máy dùng tiếp.

Một số mẫu laptop tham khảo

Mục này liệt kê một số mẫu laptop trong một số tầm giá khác nhau để các bạn có thể tham khảo. Người viết không nhận hoa hồng cũng như chưa từng xài thử các mẫu laptop này nên không thể đưa ra review chi tiết m chỉ có thể phân tích sơ bộ cấu hình được liệt kê bởi nhà sản xuất so với giá tiền. Các bạn có thể tham khảo những phân tích này và đối chiếu với trải nghiệm thực tế tại showroom hoặc với các review chi tiết trên youtube để đánh giá chính xác hơn khi lựa chọn.

Phân khúc 5 triệu, lấy điện thoại/tablet có sẵn thay laptop.

Hiện giờ ai đi học thì cũng sẽ có điện thoại, nếu điện thoại của bạn hỗ trợ cắm thêm màn hình rời thì bạn hoàn toàn có thể dùng điện thoại để làm việc thay cho laptop, chí ít là trong 2 năm đầu học đại học Công nghệ Thông tin.

Nếu các bạn được thừa kế một chiếc điện thoại cận flagship đời cũ có hỗ trợ desktop mode như Samsung S20 FE trở lên chẳng hạn và đang phân vân chưa biết mua laptop nào hoặc chưa đủ tài chính để mua thêm laptop, hoặc bạn đã có sẵn PC/Workstation cấu hình cao laptop khó mà theo kịp thì có thể thử phương án này một thời gian. Cho đến khi bạn biết rõ mình cần laptop cho các công việc nào thì ban sẽ mua trước:

• Một bộ bàn phím + chuột bluetooth. Cần phải có bluetooth vì điện thoại không có nhiều cổng kết nối. Giá cho cả phím và chuột thì tùy nhu cầu và túi tiền của các bạn nhưng thường sẽ không quá 1,5tr. Ví dụ bên dưới là bàn phím và chuột Logitech dòng Pebble

• Màn hình di động nếu bạn dùng điện thoại làm máy tính. Nếu có máy tính bảng thì có thể không cần màn hình di động. Ngày trước loại màn hình này thường có giá bằng cả chiếc điện thoại nhưng ngày nay có rất nhiều mẫu màn hình di động không quá 3tr với chất lượng thường là hơn màn hình laptop có sẵn. Trong ảnh là một laptop đang kết nối với màn hình di động của cùng hãng.

• Pin dự phòng. Bàn phím và chuột không dây sẽ có pin riêng của mình nhưng màn hình di động sẽ cần nguồn điện ngoài và tablet/điện thoại sẽ không đủ pin để nuôi một màn hình to. Viên pin 50Wh của laptop sẽ tương ứng với gần 18.500mAh nên sạc dự phòng khoảng 15.000mAh đến 20.000mAh sẽ cho thời gian dùng pin bằng hoặc hơn laptop.
  Hơn nữa nếu bạn làm việc nhiều, chạy các tác vụ có khối lượng xử lý tính toán cao thì chắc chắn viên pin 5.000mAh của điện thoại hay 10mAh của tablet cũng không trụ nổi 2 buổi làm việc sáng chiều. Bạn sẽ cần sạc dự phòng khi chọn setup làm việc này.
• Adapter USB-C to HDMI loại như hình bên dưới là được, không cần quá nhiều chức năng vì điện thoại thường cũng không đủ khả năng hỗ trợ hết.

Với setup này các bạn sẽ có một chiếc “máy tính” chạy hệ điều hành android vẫn có đầy đủ khả năng lướt web, lập trình dòng lệnh, xem tài liệu, soạn bài học, v.v… Hoàn toàn đủ dùng trong vòng vài năm trên giảng đường. Hình minh hoạ bên dưới là ảnh chụp màn hình tablet của tác giả và cũng là máy tính chủ yếu được dùng khi đi dạy (còn khi làm việc thì có workstation và máy chủ của trường để xử lý tính toán rồi)

Phân khúc dưới 10tr

Phân khúc này đã có rất nhiều biến đổi trong vài năm qua và có nhiều mẫu laptop đủ xài. Tuy nhiên sẽ khó có mẫu laptop nào đáp ứng mọi yêu cầu với phân khúc giá rẻ này và nhiều khả năng bạn sẽ cần nâng cấp RAM khi mua laptop ở mức này vì thế một mẫu laptop có khe RAM trống sẽ quan trọng, ví dụ như:kl,mytgh

https://www.thegioididong.com/laptop/acer-aspire-lite-14-51m-36mh-i3-nxktvsv001

Mẫu laptop này có CPU Intel đời 12, đủ dùng, khó mà đỏi hỏi cấu hình cao ở phân khúc này. RAM 8GiB được gắn sẵn nhưng có thể thay thế và gắn thêm vậy là tối đa 32GiB. Ổ cứng 256GiB tạm đủ và cũng dễ dàng thay thế bằng ổ to hơn. Pin 52Wh và trọng lượng 1.4kg là ổn và thuận tiện cho sinh viên mang đi học.

https://memoryzone.com.vn/laptop-asus-expertbook-b1-b1402cba-ek0717w

Mẫu laptop này có có cùng cấu hình CPU nhưng RAM có sẵn ít hơn và gần như bắt buộc phải nâng cấp. Đổi lại là ổ cứng dung lượng cao hơn, pin to hơn và có vẻ chắc chắn hơn. Trọng lượng 1.5kg cũng thuận tiện để mang vác.

Phân khúc 15 triệu

Đây thường là phân khúc sôi động nhất của các hãng sản xuất laptop vì giá dễ tiếp cận và cũng mang lại nhiều lựa chọn nhất cho người dùng. CPU laptop phân khúc này rải khắp từ Intel đời 12 đến 14, AMD Ryzen 5000 đến 7000 series. RAM gắn sẵn từ 8-16GiB có đủ, một số mẫu laptop còn có cả GPU riêng. Để chọn laptop trong phân khúc này bạn cần tự tìm hiểu, xem nhiều bài viết/video review từ nhiều kênh khác nhau, đối chiếu với cấu hình nhà sản xuất cung cấp để đưa ra quyết định. Các mẫu laptop giới thiệu ở đây cũng chỉ để tham khảo:

https://www.thegioididong.com/laptop/hp-15-fc0085au-r5-a6vv8pa

Mẫu laptop này sử dụng CPU AMD đời mới, tiết kiệm điện và mát hơn CPU Intel có cùng năng lực xử lý. Giá cả cũng phải chăng, RAM gắn sẵn đủ xài và có thể nâng cấp nếu thực sự cần. Nhược điểm là Pin yếu chỉ có 41Wh nhưng mọi thứ còn lại đáp ứng tốt nhu cầu cơ bản của sinh viên đi học. Không như mẫu laptop bên dưới là một thứ mà các bạn nên tránh:

Mẫu laptop này cùng dòng HP laptop 15″ nhưng khác CPU Intel, mà giá lại cao hơn, CPU không mạnh hơn, RAM ít hơn, laptop cũng to và nặng hơn. Nếu mẫu laptop 13 triệu ở trên còn hàng thì không có lý do gì để mua chiếc laptop 14 triệu 700 ngàn này cả. Hay như mẫu bên dưới cũng là một ví dụ nên tránh:

Mẫu MSI GF63này quảng cáo là laptop chơi game giá rẻ nhưng CPU đời hơi cũ trong tầm giá, rất tốn điện. GPU rời là loại 2050 4GiB, rất là yếu, chủ yếu chỉ có thể render video thường thường tầm thấp, xử lý đồ họa kém, xử lý các tác vụ AI cũng kém so với lượng điện năng mà nó tiêu thụ. Mẫu laptop này gần như dùng vài tiếng là phải cắm sạc ngay lại vừa to vừa nặng, không phù hợp cho sinh viên đi học cho lắm.

Một mẫu laptop khác trong phân khúc này có thông số với giá cả khá hợp lý là:

https://www.thegioididong.com/laptop/hp-245-g10-r5-a20tdpt

Mẫu laptop này có cùng cấu hình CPU với mẫu HP 15.6″ ở trên, RAM ít nhưng có thể nâng cấp được. Bù lại giá rẻ hơn khá nhiều, máy nhỏ gọn hơn nên cũng nhẹ hơn.

Như vậy có thể thấy từ phân khúc tầm trung trở lên, yếu tố thương hiệu và thiết kế bắt đầu ảnh hưởng khá nhiều tới giá thành. Không phải laptop đắt tiền hơn sẽ có thông số kỹ thuật tốt hơn. Để lựa chọn laptop ở phân khúc này bạn sẽ phải có hiểu biết về kỹ thuật, và vốn kiến thức nền tảng về kỹ thuật công nghệ khi tìm hiểu lựa chọn này cũng sẽ là kiến thức khởi đầu để bạn dần trở thành sinh viên Công nghệ Thông tin.

Phân khúc 20 triệu

Phân khúc này chủ yếu là bản nâng cấp của các mẫu máy ở phân khúc 15 triệu. Các bạn sẽ có CPU với năng lực tính toán cao hơn, RAM nhiều hơn, ổ cứng nhiều hơn, v.v…

Chính vì thế không có quá nhiều lựa chọn mà người viết thấy cần phải quan tâm ở phân khúc này. Nếu có chú ý thì là chú ý cần tránh đối với các loại máy như:

1. Macbook Air 8GiB RAM. Tất cả dòng macbook đều không có khả năng nâng cấp và cấu hình macbook ở phân khúc này là rất thấp, không đủ làm việc, KHÔNG NÊN MUA
2. Laptop GAMING cấu hình thấp. Phân khúc dưới 20tr thường có các máy gaming với cấu hình khá thấp, hiệu năng mang lại không tương xứng với điện năng tiêu thụ và chỉ làm laptop nặng thêm. Các bạn nên tránh các dòng laptop có GPU chỉ với 4GiB RAM, các laptop Gaming có pin yếu dưới 50Wh, v.v…
3. Các dòng laptop có thiết kế cao cấp như xoay 360 độ, tách rời như tablet, v.v… hầu hết các thiết kế cao cấp đều phải đánh đổi bằng cách không nâng cấp được. Mà ở phân khúc này khó tìm được máy cấu hình cao mà lại mang thiết kế cao cấp.

Phân khúc 25tr++

Đây là phân khúc cao cấp. Thường các laptop ở đây là để các hãng so kè công nghệ và để người dùng ngắm là chính chứ đại đa số người dùng không có tiền mua laptop ở phân khúc này. Với số tiền này chúng ta có thể có linh kiện đời mới nhất

Nếu bạn chọn laptop ở phân khúc này là do nhà có sẵn tiền thì mua chừng nào học xong thì để lại cho đàn em dùng ké chứ giảng viên đi dạy cũng không có nhiều laptop ở mức giá này. Một số mẫu máy có thể xem chơi cho biết như

https://www.thegioididong.com/laptop/hp-pavilion-x360-14-ek2024tu-core-5-9z2v6pa

Dòng laptop HP X360 này có màn hình cảm ứng có thể xoay lại để làm bàn vẽ. CPU Intel Core đời mới nhất (không có chữ i trước số 5), RAM đủ dùng. Nhược điểm là dày, nặng và pin yếu.

https://www.thegioididong.com/laptop/asus-zenbook-14-oled-i5-km657w

Dòng Zenbook nổi bật với kích thước siêu mỏng nhẹ mà cấu hình cao, pin rất trâu 75Wh và màn hình OLED chất lượng cao, độ phân giải cao.

https://www.thegioididong.com/laptop/asus-tuf-gaming-a15-fa507nv-r7-lp031w

Mẫu laptop gaming này có CPU Ryzen 7 đời mới ở phân khúc hiệu năng cao, RAM đủ xài và GPU rời đủ mạnh để làm được nhiều tác vụ. Dĩ nhiên nhược điểm chung của các laptop gaming sẽ là to, dầy và nặng.

Một số phụ kiện nên có cho laptop trong quá trình học.

Phụ kiện thì có cũng được, không cũng được nên cứ từ từ nào có tiền thì mua.

Chuột bluetooth

Dù touchpad của laptop có chức năng rất tốt nhưng về độ chính xác khi điều khiển con trỏ thì không thiết bị nào thay thế được chuột máy tính. Đây là thiết bị mà các bạn dùng nhiều nhất với máy tính mà giá lại rẻ nên cần ưu tiên trang bị sớm.

Ngoài ra thì chuột bluetooth dùng khi làm việc sẽ có nhiều ưu điểm hơn chuột wireless thông thường do tiết kiệm pin hơn, không cần phải nhớ chỗ cất cục reciever cũng như không chiếm dụng cổng usb của máy như chuột wireless

Màn hình

Làm việc với 2 màn hình (dual-monitor) trở lên là rất phổ biến trong ngành công nghệ thông tin. Do đặc thù của ngành nên gần như chắc chắn bạn sẽ phải mở nhiều ứng dụng khi làm việc và có thêm màn hình để hiển thị hết thông tin, tránh phải chuyển đổi qua lại giữa các ứng dụng sẽ giúp bạn tập trung làm việc hơn, năng suất hơn.

Thứ nữa là làm quen với việc điều khiển màn hình phụ (bên cạnh màn hình chính của laptop) cũng giúp bạn luyện kỹ năng điều khiển màn hình máy chiếu khi cần thuyết trình, một kỹ năng cũng quan trọng trong ngành công nghệ thông tin. Vì vậy nếu được bạn nên đầu tư thêm màn hình tư sớm. Các màn hình 20″ với độ phân giải Full HD hiện nay cũng khá rẻ, chỉ tầm một triệu rưỡi là đủ xài rồi, ví dụ: https://tinhocngoisao.com/products/man-hinh-vsp-v2204h-0129

Tai nghe in-ear

Tai nghe rất quan trọng khi làm việc trong môi trường tập thể. Hoặc khi đổi môi trường làm việc ra ngoài quán cà phê, trong thư viện, ngoài sân trường chẳng hạn thì tai nghe là thứ không thể thiếu. Rất có thể sau nhiều năm học và làm việc trong ngành công nghệ thông tin cuối cùng bạn sẽ có nhiều tai nghe. Nhưng nếu là tân sinh viên nên mở đầu bằng một chiếc tai nghe in-ear, loại nhét tai nhỏ gọn.

Có thể dùng tai nghe dây cũng được, True wirless earbuds cũng được nhưng nên có tai nghe in-ear vì nó nhỏ gọn, dễ mang đi học, lúc đeo vào không làm nặng đầu nặng cổ bạn và đặc biệt là khi học nhóm có thể share cho nhau mỗi đứa nghe 1 bên được. Rất là hữu dụng khi cần người phụ “giải mã” một đoạn tiếng Anh khó hiểu nào đó

Bàn phím + stand

Cuối cung món phụ kiện mà nhiều sinh viên, người đi làm công nghệ thông tin trang bị là bàn phím rời. Bàn phím laptop thường gõ không có đã tay và các bạn cũng sẽ không dám mạnh tay với bàn phím laptop. Hơn nữa ngồi nhìn laptop ở trên mặt bàn trong thời gian dài sẽ rất mỏi cổ. Khi bạn tập trung làm việc lâu trên laptop thì một cái stand loại rẻ rẻ để nâng màn hình laptop lên ngang tầm mắt và một chiếc bàn phím rời để gõ thay cho bàn phím laptop sẽ giúp bạn đỡ đau cổ vai gáy hơn nhiều.

Một setup phổ biến cũng những tín đồ cày deadline ngoài quán cà

Một số loại phần mềm bạn nên biết xài dần dần khi học công nghệ thông tin

Spreadsheet

Ứng dụng spreadsheet phổ biến nhất mà chắc bạn biết sẽ là Excel. Nhưng ở đây tôi không ghi excel mà các bạn nên biết dùng nhiều loại ứng dụng spreadsheet khác nhau và thông thạo các tính năng nâng cao thì càng tốt như: Pivot Table, Auto Filtering, Lookup function, v.v…

Trong lĩnh vực công nghệ thông tin dù bạn đi sâu vào chuyên ngành nào thì số liệu vẫn là điều cực kỳ quan trọng. Và không có công cụ nào xử lý số liệu sẵn có, nhanh gọn như các ứng dụng Spreadsheets. Đó có thể là Google Worksheet, Excel, Libreoffice Calc hay bất cứ thứ nào nhưng bạn cần thông thạo nó càng sớm càng tốt. Rất là hữu dụng trong nhiều tình huống khác nhau.

Theo cá nhân người viết đánh giá thì trong bộ office, kỹ năng sử dụng speedsheet quan trọng với dân Công nghệ Thông tin hơn cả làm slide powerpoint hay gõ word. Bạn trình bày văn bản xấu hay làm slide đơn điệu người ta cũng sẵn sàng bỏ qua nếu bạn có đầy đủ số liệu minh họa rõ ràng và chính xác.

Debian Linux / Ubuntu

Linux là hệ điều hành thống trị trong mảng máy chủ, từ các con Virtual private server nhỏ bé tới các super computer to đùng hầu hết đều dùng một biến thể nào đó của hệ điều hành linux.

Khi bạn đã làm việc trong ngành công nghệ thông tin thì không sớm thì muộn bạn cũng sẽ gặp hệ điều hành này. Có thể là công ty cấp cho bạn máy tính để làm việc chỉ cài đặt Linux hoặc bạn được giao quản lý server của công ty vốn đang chạy linux. Sớm muộn bạn cũng phải dùng mà thôi nên biết sớm thì đỡ hơn là sau này mày mò lại từ đầu.

Trong họ hàng nhà Linux thì debian và các biến thể của nó như Ubuntu đang là phổ biến nhất. Trong đó thì ubuntu là tương đối phổ biến và dễ cài vào máy cá nhân, các bạn nên thử tập cài đặt hệ điều hành này vào máy, vừa là để tìm hiểu hệ điều hành mới cũng vừa là để hiểu hơn về máy tính của mình

Các phần mềm ảo hóa

Các công cụ ảo hóa ở đây chỉ chung cả Virtualization và Containerization hiện đang đóng vai trò rất quan trọng trong việc quản lý hạ tầng công nghệ thông tin của gần như tất cả các tổ chức từ vừa tới nhỏ. Vì thế nên khả năng rất lớn là sớm muộn bạn cũng sẽ làm quen với những phần mềm này.

Các thuật ngữ liên quan đến ảo hóa có thể sẽ rất choáng ngợp vì thực tế có nhiều công cụ ảo hóa khác nhau, mỗi công cụ lại gồm nhiều phiên bản miễn phí và thương mại khác nhau. Rất dễ làm bạn rối và choáng ngợp. Thế nên cách dễ nhất để làm quen với các công nghệ này là tiếp cận chúng sớm và xem chúng như một phần bình thường của việc sử dụng máy tính.

Trong quá trình học bạn sẽ phải dùng thử và tìm hiểu rất nhiều công nghệ khác nhau, việc cài đặt cả đống phần mềm như vậy lên máy tính sẽ sớm dẫn tới xung đột mà cách giải quyết duy nhất là cài lại toàn bộ laptop. Vì thế các bạn nên tập sử dụng một công nghệ ảo hóa nào đó như Virtualbox hay Docker để tạo ra máy ảo làm chỗ test các phần mềm khác mình gặp trong quá trình học. Khi các bạn có nhiều máy ảo trên một máy thật rồi thì tập làm quen tiếp với các phần mềm quản lý cho những máy ảo này như Vagrant, Docker compose, v.v… Cứ chịu khó dùng thì ắt sẽ quen.

GIT và BASH

Bash có thể xem như là phần giao diện (shell) của một hệ điều hành. Hầu hết các hệ điều hành hoạt động trên máy chủ hay siêu máy tính sẽ tương tác với con người qua giao diện dòng lệnh, gần như không ai cài đặt và điều khiển server bằng cách nhấn chuột vì một cú click làm có thể dẫn đến hậu quả tai hại mà chí bạn cũng không nhớ mình đã click cái gì. Trong khi đó một lệnh nhầm lẫn thì còn có thể tra cứu lại lịch sử và tìm cách khắc phục được. Giao diện dòng lệnh cũng dễ cài đặt nên nhiều hệ điều hành như MacOS, Unix hay Linux dùng chung một giao diện có tên là Bash.

Windows thì có tận 2 shell riêng của mình tên là “command prompt” và “power shell” nhưng bạn có thể cài thêm Bash lên windows và bạn nên tập làm việc với giao diện dòng lệnh cho quen vì hầu hết chuyên gia khi viết hướng dẫn sử dụng phần mềm họ đều viết hướng dẫn cho giao diện dòng lệnh trước. Ngay trong môn đầu tiên các bạn học tại trường ĐH Công nghệ Thông tin cũng là viết ứng dụng dòng lện.

Ngoài bash ra t hì Git là ứng dụng phổ biến nhất hiện nay để chia sẻ và quản lý các phiên bản khác nhau của mã code khi một team cùng viết chương trình. Rất nhiều các ứng dụng chuyên biệt, được viết cho dân kỹ thuật có thể sẽ không có file cài đặt mà chỉ cài được bằng mã nguồn chia sẻ qua GIT vì thế biết sử dụng trước phần mềm này sẽ giúp bạn đỡ cực hơn về sau, đặc biệt là ở giai đoạn chuyên ngành khi bạn cần phải làm việc nhóm và tham khảo mã nguồn của người khác rất nhiều.

KẾT

Những kinh nghiệm chia sẻ trong bài viết này mang nặng tính cá nhân từ quan điểm riêng của người viết. Bài viết ra đời trước là để ghi lại các biến động của thị máy trường máy tính, coi như là tư liệu riêng. Sau cũng là để chia sẻ vốn kiến thức hạn hẹp của tác giả cho bạn đọc nào vô tình lướt qua và thấy được. Có thể nhiều quan điểm sẽ không đồng nhất với ý kiến của người đọc, rất hoan nghênh các bạn để lại comment trao đổi thảo luận.

Hy vọng vốn kiến thức ít ỏi này giúp các bạn phần nào trong việc lựa chọn máy tính để trở thành một người tiêu dùng thông thái và một sinh viên năng

The situation

Last year, my old Geforce 1060 3GB video card started dying. It will randomly hang up X.org server, lock down keyboard and mouse leaving a very disheartening line in systemd journal: “GPU has fallen off the bus”. Restart the computer would have the card working again, sometimes for a few hours, or even a few days days only for it to randomly “fell” again.

I keep using that card for the best part of a years alternating between an extremely old Geforce 750GT when I needed a stable computer and the faulty 1060 when I needed GPU power. Earlier this year, I gave up and bought an old Radeon RX 570 4G and the experience with open source AMD GPU is so much better than NVIDIA proprietary driver that I decided to switch to team all red.

I would need all applications of a video card, Encoding capability to record and edit lectures in case of online teaching, training deep learning with pytorch or tensorflow to teach Machine Learning courses and for my own Pre-PHD research, accelerated normal computer work on a dual 4K and 2K monitors, gaming would stand at the end of that list. A lots of people would normally be pointing at NVIDIA 3000 series card. But with almost two decades of using 4 nvidia cards with all the up and down. I’m in need of a change before I got bored to death.

The options

Because of those large monitors combines with a tendency to forget exiting applications and the need for deep learning training, I would need high VRAM. NVIDIA weirdly equipped their GTX 3070 and 3070Ti with just 8GiB of VRAM, that push the old 3060 12GiB and the Radeon 6700XT 12GiB aheads of other GPU choices for me. At the months of the purchase tandoanh.vn seems to have the best prices for GPU in my neighborhood.

The 3070 Ti is going at around 20 millions with only 8GB VRAM

The old 3070 (no Ti suffix) is going at around 16.4 millions,

The old non-TI 3070 look very tempting but it’s going at 2 million dongs higher than 6700XT with only 8GiB RAM so I went for cheaper options instead. The strongest contender from team green for me was the old non-TI Geforce 3060 with 12G VRAM

The price is noticeably cheaper than my choice of 6700XT, which was going at 14.590.000 VND, the VRAM is the same and the brand power of NVIDIA in GP-GPU world may come back to haunt me with lots of buyers’ regret. Still, I was skeptical of the LHR restriction in NVIDIA driver and the years of neglect from NVIDIA toward the Linux software stack discourage me this time. So my choice was driven not only by months of reading review and number crunching, but also by the dopamine of being different and the ecstasy of trying something new.

I decided to go for the MSI Radeon™ RX 6700XT MECH 2X 12G OC – 12GB GDDR6

The Card itself

The card is bigger than the twin cooler design made it to be. Much higher than the PCI expansion slot, the width is about three slots and it’s quite long too.

One things I missed from the image is that the card got only 3 heat pipes. However the heat sink seems very heavy and adequate.

The two massive fan only spin when they are needed and then go back idle,

One of the small PCI slot is completely cover by the heatsinks, that made this card essentially a 3-slots-occupant.

The driver

System monitoring

To use AMD card with linux nowadays is just plug and play. The driver is already in the kernel and I can get 4K resolution even in the plymouth theme. The information about the card usage can be gather from text file in /sys/class/drm/card0 so I wrote a small conky config to watch the card Utilization, Clock speed and Memory utilization.

${GOTO 20}GPU: ${exec glxinfo| grep "renderer string" | cut -d: -f2 | cut -c1-31}
${GOTO 10}Usage: ${exec cat /sys/class/drm/card0/device/gpu_busy_percent}% ${GOTO 100}clock: ${exec grep -Po '\d+:\s\K(\w+)(?=.*\*$)' /sys/class/drm/card0/device/pp_dpm_sclk}  ${alignr}${exec echo "$((`cat /sys/class/drm/card0/device/hwmon/hwmon*/temp1_input ` / 1000))" }°C 
${GOTO 10}${execgraph  "cat /sys/class/drm/card0/device/gpu_busy_percent" 50,100 E9897E E9897E} $alignr ${execgraph "echo $(cat /sys/class/drm/card0/device/mem_info_vram_used /sys/class/drm/card0/device/mem_info_vram_total) | awk '{printf  $1/$2*100}' " 50,100 1B7340 1B7340}  
${GOTO 10}MemUsed: ${exec numfmt --to=iec < /sys/class/drm/card0/device/mem_info_vram_used}/${exec numfmt --to=iec < /sys/class/drm/card0/device/mem_info_vram_total}=${exec echo $(cat /sys/class/drm/card0/device/mem_info_vram_used /sys/class/drm/card0/device/mem_info_vram_total) | awk '{printf  $1/$2*100}'}

That would render into a serviceable block, not pretty but informative.

Rocm – Radeon Open compute

This is the AMD’s equivalent of NVIDIA CUDA, It’s famous for all the wrong reasons, my card is too new to get supported officially. Only Navi 21 cards (6900XT and 6800XT) code name gfx1030 is officially supported. Running /opt/rocm/bin/clinfo on my card would yeild:

Platform ID: 0x7fb1a23f14b0
Name: gfx1031
Vendor: Advanced Micro Devices, Inc.
Device OpenCL C version: OpenCL C 2.0
Driver version: 3423.0 (HSA1.1,LC)
Profile: FULL_PROFILE
Version: OpenCL 2.0
Extensions: cl_khr_fp64 cl_khr

Search for the error on the ROCm github repository lead to a closed issues (https://github.com/RadeonOpenCompute/ROCm/issues/1668) repeating the fact that this card is not officially supported telling users to try their luck compile the ROCm software stack from source with the variable AMDGPU_TARGETS=gfx1031

Even though there is a archlinux AUR package to compile rocm from source I want to use rocm inside docker containers so that all those Deep learning python package won’t pile up in my root directory structure. This complicated things quite a bit compiling rocm from source took more than half an hours and a warping 20GiB of RAM to complete. My computer can do that but it’s not a process I would want to repeat over and over when I try to create and debug inside a docker container.

Luckily, after 1 week of searching, I stumbled upon this reddit post:

Build for unofficial supported GPU (6700XT – gfx1031)
byu/zZappaBoyz inROCm

One users in that thread pointed out to me the simple fact that I can use the official build of ROCm and the force it to skip the card detection process and use the official binary for the GFX1030 cards. That binary is similar enough to work on my cards and the entire process is just settings one environment variable:

export HSA_OVERRIDE_GFX_VERSION=10.3.0

With this magic environment variable, I was able to get rocm working with both tensorflow and pytorch. The benchmark of rocm on 6700XT and the installation of AMD’s advanced media framework to activate the card’s video encoder would be a tale for another time.

I have nextcloud notify push running as a user systemd user service. And after a few hours, it will just legitimately stop and I don’t know why.

Apr 2Apr 29 22:53:03 notify_push[2531704]: [2022-04-29 20:53:03.806642 +00:00] WARN [notify_push::connection] src/connection.rs:54: Invalid authentication message
Apr 29 22:55:04 notify_push[2531704]: [2022-04-29 20:55:04.948325 +00:00] WARN [notify_push::connection] src/connection.rs:54: Invalid authentication message
Apr 29 22:57:05 notify_push[2531704]: [2022-04-29 20:57:05.792296 +00:00] WARN [notify_push::connection] src/connection.rs:54: Invalid authentication message
Apr 29 22:59:06 notify_push[2531704]: [2022-04-29 20:59:06.784266 +00:00] WARN [notify_push::connection] src/connection.rs:54: Invalid authentication message
Apr 30 01:10:55 systemd[2530485]: Stopping Push daemon for Nextcloud clients...
Apr 30 01:10:56 systemd[2530485]: notify_push.service: Succeeded.
Apr 30 01:10:56 systemd[2530485]: Stopped Push daemon for Nextcloud clients.

So until I have time to investigate further into the “why” part, I setup a work around crontab command to start notyfi_push.service every hour. But running

systemctl start –user notify_push.service inside as a cron command won’t work, And even though I tried to pipe that command output to a file for debugging, I forget to redirect the stderr message, rsesulted in many frustrating hours.

finally I stumbled upon this unix.stackexchange thread https://unix.stackexchange.com/questions/474439/using-cron-to-restart-a-systemd-user-service that even come with a snippet of bash script to allow systemctl –user to run inside cron command. So, a simple .sh file later everything seem to be in order

#!/bin/bash
XDG_RUNTIME_DIR=/run/user/$(id -u)
DBUS_SESSION_BUS_ADDRESS=unix:path=${XDG_RUNTIME_DIR}/bus
export DBUS_SESSION_BUS_ADDRESS XDG_RUNTIME_DIR
systemctl start --user notify_push && systemctl status --user notify_push >> ~/notify_push_cron_log 2>&1

Conclusion

Finally, it turns out that systemd automatically stop all my user service after I exit sshd sessions. Enable lingering using loginctl as according to archlinux wiki systemd/user page: https://wiki.archlinux.org/title/systemd/User#Automatic_start-up_of_systemd_user_instances seem to fix the problem

Vừa mua máy được đúng 1 tuần, lầu đầu tiên mình nâng tầm giá máy lên mức này nên nổi hứng viết vài dòng trên blog để ghi lại cảm nhận. Bài blog này chắc sẽ viết tiếng Việt thôi để lỡ có ai cần đọc (dù blog ế sặc xương ra) vì máy này chắc ít bán quốc tế :v

Số là năm mới cũng định sẽ lên đời điện thoại, cả cuộc đơi xài smart phone từ năm 2014 đến nay đều dùng điện thoại không quá 4 triệu rưỡi. Khởi đầu với con Blackberry Z10 giá 8tr mình cũng chờ cả năm đến khi sập giá xuống còn 4tr5 mới mua. Sau đó chuyển sang họ hàng zenfone từ zenfone Max 5.5″ đến Zenfone Max Pro M1, tất cả đều loanh quanh 3-4tr.

Cả 3 máy này thì thích nhất vẫn là Blackberry và gắn bó với nó lâu nhất. Dù cấu hình nó yếu nhất nhưng mình gần như đầy đủ mọi thứ mình cần lúc đó, không đòi hỏi gì hơn. Thế rồi thói đời càng xài nhiều càng đòi hỏi cao, hệ điều hành của blackberry không được hỗ trợ nhiều, không có các phần mềm để chat trong khi bạn bề và người thân dần chuyển sang messenger. Cuối cùng mình đành phải chuyển sang điện thoại android.

Zenfone Max thì không phải là điện thoại xịn trong làng android, ưu điểm lớn nhất là pin trâu và… hết! CPU yếu nên điện thoại không mượt như blackberry (mặc dù blackberry mở nhiều app thì nó cũng lag nhưng blackberry được ưu điểm là không có nhiều app để mở). Camera chụp thì có đẹp hơn cái camera như để trang trí của Z10 nhưng đòi hỏi phải cầm chắc tay vì CPU lấy nét siêu chậm, mà mình thì lại hay run tay. Thế nên sau 2 đời máy Zenfone Max (một cái bị rớt bể màn hình nên mình đổi và để máy sau khi sửa lại cho mẹ xài) thì mình quyết định lên đời.

Lựa chọn

Mặc dù ban đầu chỉ muốn lựa máy tầm giá 8 triệu nhưng sau vài tuần tham khảo thì tầm giá này gần như không có lựa chọn nào khác ngoài điện thoại Tàu. Các thương hiệu điện thoại Tàu gần như spam kín phân khúc tầm trung, chỉ còn vài mẫu Samsung Galaxy Axx đời cũ để cạnh tranh.

Cấu hình của Galaxy A thì mình lại không thấy thoải mái trong tầm giá, không trội hơn được hẳn so với Zenfone dù giá gấp đôi. Còn điện thoại thương hiệu Tàu thì dĩ nhiên không cần phải quan tâm nên không check luôn. Và nghĩ chắc sẽ xài tiếp điện thoại hiện tại đến hết năm thì đùng một phát mẹ làm rớt bể màn hình điện thoại :v. Thế mình lên kế hoạch đưa điện thoại của mình lại cho mẹ xài còn mình thì mua điện thoại mới. Và vì lần này có “cái cớ” nên rộng tay nới tầm giá lên khoảng 12tr.

Lại bắt đầu lựa chọn trong tầm giá mới thì ở mức này hoặc là mua Samsung Galaxy A71 mới ra hoặc mua các flagship Note8 hoặc S9 second hand. Nhìn chung có thêm một tí lựa chọn nhưng cũng không phải là khả quan lắm nên mình quyết định dán băng keo màn hình điện thoại cho mẹ xài đỡ trong lúc chờ S20 ra mắt xem S10 có giảm thêm giá nào không.

Đúng lúc đang chờ thì có tin Samsung âm thầm ra mắt Note10 Lite và S10Lite. Ban đầu mình cũng không để ý vì cấu hình Note10Lite chỉ tương đương Note9, camera thì lại bưng của Note8 xuống, trong khi giá niêm yết lại đến 14 triệu, mắc hơn Note9 second hand thậm gần bằng cả Note10 second hand. Đang nghĩ chắc tạch hết rồi thì đùng phát CellphoneS có flash sale Note10 Lite trong 2 ngày chỉ 11tr 50 ngàn. Mình hí hửng ra tiệm lượm về luôn.\

Unboxing – khui hộp

Về khui hộp thì cũng giống như các điện thoại khác, 1 cục sạc, 1 tai nghe có dây, 1 ốp lưng nhựa trong và đặc biệt có một thứ mà mình phải google mới biết là gì:

Một điểm ưng ý nữa phát hiện được khi khui hộp là dòng chữ be bé này:

Ưu

Đổi phân khúc mang đến gần như một trải nghiệm mới hơn hẳn so với Zenfone. Camera chụp đẹp hơn mà không cần chỉnh gì nhiều, chỉ giơ lên là bấm, dĩ nhiên mình chụp chục tấm vẫn không bằng người ta chụp đưa lên mạng nhưng trải nghiệm tốt hơn hẳn chụp 4 tấm thì 3 tấm out nét như lúc dùng Zenfone.

Chuyển đổi ứng dụng nhanh hơn hẳn và load được nhiều ứng dụng hơn. Điện thoại có 8GiB RAM là xấp xỉ cả laptop của mình và việc không phải load lại 9gag giúp tránh luôn cái bug khó chịu của ứng dụng này.

Màn hình AMOLED cực kỳ tiết kiệm pin khi dùng nền đen. Điều này đã nghe nhiều nhưng giờ mới được trải nghiệm. Không chỉ bằng cảm giác mà ngay cả biểu đồ lượng pin sử dụng cũng thấy rõ sự khác biệt giữa màu nền. Và rất may mình thích giao diện màu đen.

Gesture của Android 10 ban đầu hơi khó làm quen nhưng về sau cũng nhuyễn và tiễn vong được cái thanh 3 nút đáng ghét từ hồi mình chuyển qua dùng android.

S-Pen rất là tiện trong nhiều tình huống. Mình thì không phải dạng dùng bút nhiều nên ít khi có sổ sách bút viết trong người. Có một thứ dự phòng lúc nào cũng sẵn trong túi vậy lại khá là tiện, dù mấy ngày nay chưa dám xài nhiều sợ mọi người phát hiện ra là điện thoại mới.

Calendar mặc định của Samsung có cả lịch âm, và nó ghi rõ là Vietnamese Lunar calendar. Cái này dùng để canh ngày ăn chay rất là tiện, mình tìm từ app trên desktop đến điện thoại đều chưa ưng ý cho tới bây giờ.

Nhược

Chức năng tự động bật do not disturb dựa trên calendar không thấy đâu cả. Google vòng vòng thì thấy samsung vứt bỏ tính năng này ra khỏi tất cả máy Galaxy (What the hell??) từ tận cái thời S7 https://forum.xda-developers.com/galaxy-s7/help/disturb-calendar-events-t3467477

Không có chức năng export tất cả note ra chỗ khác và note chỉ sync với Samsung account, chả lẽ đổi máy là mất hết note? Thế này chắc khi nào bấn lắm mới dùng tới ứng dụng note và dùng xong export cái note đó ra riêng ngay.

Đi xa, dùng máy ở mức trung bình của mình với 4G thì máy sạc đầy từ 2h sáng, thức dậy lúc 8h còn 96% pin dùng đến 7h tối máy còn đúng 50% pin. Không thể trâu bằng Zenfone Max với cục pin 5000 mAh chà bá lửa được. Có thể với nhiều người pin 4500mAh là trâu nhưng mình lại quen xài Zenfone Max rồi.

Loa ngoài cực kỳ dễ bịt lại. Có thể gọi là ưu nếu quên tắt chuông trong cuộc họp nhưng cái chỗ để loa lại thường xuyên bị ngón út tay phải chặn mà mình lại thuận tay phải. Zenfone max thì cắt lỗ cho loa to hơn nên khó bịt còn Note 10 thì nhiều khi không muốn mà vẫn vô tình bịt mồm em ấy.

Khi cắm sạc thì màn hình luôn hiện thông báo đang sạc và tính thời gian dự kiến đến khi đầy. Cái này thì cũng hay mỗi tội thông báo này không thể nào tắt được và nó cũng không chạy qua chạy lại như cái dòng thông báo khi bật chức năng Always on Display. Search trên mạng thì thấy cũng có khối người lo sợ màn hình bị burn in vì thông báo này: https://us.community.samsung.com/t5/Note10/How-to-turn-off-quot-charging-time-remaining-quot-text-on-AOD/td-p/797585

Cá nhân mình thì lại càng sợ hơn vì mình có thói quen cắm điện thoại vào máy tính và sạc từ từ chứ ít khi dùng tới cục sạc nhanh đi kèm máy. Dù thử nghiệm lấy điện thoại khác quay lại màn hình khi sạc Note 10 Lite thì thấy dòng thông báo đúng là có nhúc nhích chút đỉnh nhưng chắc đành phải chờ update xem có tắt nó đi được hay không vậy.